Skorzystaj z wiedzy i doświadczenia adwokata

Kancelaria Adwokacka

 

Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku

opublikowany 08.01.2015 przez adwokat
hasła wpisu: wizerunek

Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.

Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:

  1. osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych;
  2. osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Ograniczenie ochrony wizerunku wynikające z art. 81 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie uchyla zakazu przewidzianego w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe, dotyczącego osób, przeciwko którym toczy się postępowanie karne ( Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 listopada 2009 r., IV CSK 232/2009).

Tylko zgoda upoważnia do wykorzystania – publikowania – wizerunku osoby prywatnej. I to tylko w określonym zakresie, a nie dla innych celów, choćby nawet społecznie ważnych (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z roku 2009 I ACa 22/2009).

Nie można argumentować, iż pozowanie, a nawet wybór zdjęć oznaczają oczywistą i bezwarunkową zgodę fotografowanego na wszelkie formy rozpowszechniania (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2008 r. I ACa 494/2008).

Określenie „grono osób powszechnie znanych” (art. 81 ust. 2 Prawa autorskiego) obejmuje osoby, które wprost lub w sposób dorozumiany godzą się na podawanie do publicznej wiadomości wiedzy o swoim życiu. Nie są to jednak tylko aktorzy, piosenkarze lub politycy, lecz także osoby prowadzące inną działalność, na przykład gospodarczą lub społeczną. Powód, który jak sam twierdzi był właścicielem dużego przedsiębiorstwa i prezesem znanego klubu sportowego, był zapraszany na różnego rodzaju spotkania organizowane przez PZPN. Niewątpliwie powód nie był więc osobą anonimową lecz szeroko znaną. W tej sytuacji opublikowanie jego wizerunku samo przez się nie mogło naruszać jego prywatności, gdyż uczestnicząc w różnego rodzaju spotkaniach był fotografowany. Z tego względu umieszczenie fotografii powoda wraz z artykułem na jego temat nie stanowiło naruszenia jego prawa do wizerunku, chronionego w art. 81 ust. 2 Prawa autorskiego (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 20 lipca 2007 r. I CSK 134/2007).

W przypadku udzielenia przez uprawnionego zezwolenia na wykorzystanie wizerunku w sposób abstrakcyjny, bez wyraźnego wyznaczenia granic czasowych czy ograniczeń do oznaczonych okoliczności (ograniczonych tekstem artykułów prasowych, czy też pism tematycznych) uprawniony nie może skutecznie twierdzić, że jego intencją było jedynie publikacja zdjęć w pismach, których tematyka odnosi się do teatru, telewizji czy kina (Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 lutego 2007 r. I ACa 1492/2006).

Dopuszczalność rozpowszechniania wizerunku bez zezwolenia osoby na nim przedstawionej zależy od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, musi to być osoba powszechnie znana; po drugie, wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez tą osobę funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych i zawodowych (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 27 stycznia 2006 r. III CSK 89/2005).

Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej (art. 81 ust. 1 prawa autorskiego). Jeśli nie ma wyraźnego zastrzeżenia, zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli ta osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie (Wyrok Sądu Apelacyjnego z roku 2005 VI ACa 1463/2005).

W procesie o ochronę dóbr osobistych pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Bezprawność działania, zgodnie z art. 81 ust. 1 prawa autorskiego wyłącza zgoda uprawnionego. Istnienia zgody uprawnionego ani jej zakresu nie domniemywa się. Pozwany ma obowiązek wykazać, że uzyskał zgodę uprawnionego na rozpowszechnianie jego wizerunku w oznaczonych warunkach (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2000 r.I ACa 1455/99).

Wizerunek człowieka jest zgodnie z art. 23 kc zaliczany do jego dóbr osobistych podlegających ochronie niezależnie od tego, czy wskutek posłużenia się nim w sposób bezprawny, a więc bez zgody zainteresowanego, przez osobę trzecią doszło do naruszenia innych dóbr osobistych powoda, jak cześć czy godność. Zakres ochrony wizerunku człowieka w sposób szczegółowy określa art. 81 prawa autorskiego, który stanowi, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody osoby na nim przedstawionej (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 1999 r. I ACa 1089/98).

Zamieszczenie zdjęcia twarzy z przysłoniętymi oczami stanowiło publikację wizerunku. Ustawodawstwo nie zawiera definicji legalnej wizerunku. Przyjmuje się, że wizerunek to dostrzegalne fizyczne cech człowieka, tworzące jego wygląd (podobiznę) i pozwalające na identyfikację wśród innych ludzi (rozpoznawalność). Podobizna przedstawionej osoby, pomimo zastosowania zabiegu przysłonięcia oczu stanowiła wizerunek. Osoba ta została rozpoznana nie tylko przez osoby bliskie (znajomą - konkubinę, dzieci, rodzeństwo) lecz także osoby, które widywały go sporadycznie (XV C 213/12 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Gdańsku z 2013-07-03).

Wizerunek osoby fizycznej może być rozumiany jako jej obraz fizyczny zaprezentowany w postaci utrwalonej na odpowiednim nośniku – zdjęciu, obrazie, nagraniu filmowym; w takim wypadku nośnik może być przedmiotem obrotu, a także przedmiotem ochrony wynikającej z prawa autorskiego. Wizerunek stanowi również dobro osobiste, wyrażające jeden z atrybutów tożsamości osoby fizycznej, obok jej imienia i nazwiska. Dobro osobiste w postaci wizerunku obejmuje również jego postrzeganie przez osoby trzecie, czyli inaczej odbiór osoby w opinii innych osób (I C 327/11 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy we Wrocławiu z 2013-05-10).

Przepisy prawa nie określają w jakiej formie ma być udzielone zezwolenie na wykorzystanie wizerunku, co oznacza, że zezwolenie może być udzielone w dowolnej formie, byleby oświadczenie było jasne i niewątpliwe. Osoba udzielająca zezwolenia musi mieć zatem świadomość w jaki sposób, w jakich warunkach jej wizerunek zostanie wykorzystany (I ACa 1089/12 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Apelacyjny w Krakowie z 2012-11-27).

W doktrynie przyjmuje się , iż ochrona prawa do wizerunku ma charakter autonomiczny. Przepisy zaś art. 81 i 83 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych chronią wyłączną kompetencję osoby portretowanej do decydowania o rozpowszechnianiu jej wizerunku. Dobrem chronionym jest autonomia każdej osoby w zakresie swobodnego rozstrzygania, czy i w jakich okolicznościach jej wizerunek może być rozpowszechniony. W konsekwencji dla oceny naruszenia tego dobra nie jest doniosłe ustalenie, jakie inne interesy niż tylko ochrona własnej autonomii uzasadniają odmowę osoby portretowanej udzielenia zezwolenia na rozpowszechnianie jej wizerunku. Osoba przedstawiona na zdjęciu fotograficznym może dowolnie ograniczyć zakres zezwolenia na jego rozpowszechnianie tj. zezwolić na publikację tylko w oznaczonym czasopiśmie lub tylko w związku z oznaczonymi okolicznościami (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2001r. I ACa 957/01, TPP 2002, nr 3, s. 107 ; Janusz Barta i Ryszard Markiewicz - Komentarz do art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Regulacja przyjęta w art. 81–83 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie wyczerpuje całości problematyki ochrony wizerunku lub korespondencji jako dóbr osobistych. W zakresie nieuregulowanym w ustawie ustalenia co do bezprawności czynu należy dokonywać wyłącznie na podstawie kodeksu cywilnego. Zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku może być udzielone w formie dowolnej , ale musi być niewątpliwe. Oznacza to, że osoba je udzielająca musi mieć pełną świadomość nie tylko formy przedstawienia jej wizerunku, ale także miejsca i czasu publikacji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 1998 r., I ACa 1044/97, LEX nr 81433; Janusz Barta i Ryszard Markiewicz Komentarz do art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

W doktrynie dominuje pogląd , iż zakres udzielanej zgody na wykorzystanie wizerunku powinien być interpretowany w razie sporu w sposób restrykcyjny , zwłaszcza w odniesieniu do działalności reklamowej. Zwraca się przy tym uwagę na to, iż zezwolenie musi być wyrażone ze świadomością wynikających z niego konsekwencji i powinno odnosić się do skonkretyzowanych stanów faktycznych, a więc do sprecyzowanych sposobów i okoliczności wykorzystania wizerunku (chodzi tu o oznaczenie osoby rozpowszechniającej wizerunek, czas i miejsce udostępnienia wizerunku, ewentualnie o towarzyszący komentarz lub zestawienie z innymi wizerunkami (tak: Janusz Barta i Ryszard Markiewicz Komentarz do art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Ponadto zezwolenie nie może zatem mieć charakteru abstrakcyjnego tzn. nie może dotyczyć wykorzystania wizerunku „w ogóle”. Wyjątek stanowi udzielenie przez uprawnionego zezwolenia na wykorzystanie wizerunku w sposób abstrakcyjny, bez wyraźnego wyznaczenia granic czasowych , ani ograniczeń co do oznaczonych okoliczności (V ACa 814/12 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Apelacyjny w Gdańsku z 2012-10-25). 



Strona główna  |  Wszystkie wpisy  |   czytasz Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku
Komentarze: